Spoorloos

De afgelopen weken ben ik een aantal keren benaderd door verre familieleden. Zij zijn op zoek naar meer informatie over hun familie. 

Nu heb ik altijd al de baan van Derk Bolt begeerd. En dit is een kans. Weliswaar hoef ik hiervoor niet op het vliegtuig te stappen. Of naar Indonesië af te reizen, nadat ik heb ontdekt dat ik en mijn tolk in Australië echt niks te zoeken hebben: wat jammer nou. Mijn rol beperkt zich tot die van digitale wereldreiziger. Zelfs dat is overdreven: Noord-Nederland blijkt in dit geval voldoende te zijn.

Op dat moment is Delpher een geweldige aanvulling voor een stamboomonderzoeker. Met wat goede zoekopdrachten komen generaties voorbij en oude gewoonten worden zichtbaar. Ik zag dat families via de krant anderen een goed nieuw jaar toewensten.

Er was een echtpaar uit de familie 60 jaar getrouwd.  Heel Nederland had het erover. Ze werden zelfs aangehaald als goed voorbeeld. Wat ook te prijzen was, zo las ik in de kranten: ze woonden al die 60 jaar al in hetzelfde huis. Ik hoorde dat mensen tegenwoordig gemiddeld na 7 jaar verkassen.

Aan het eind van deze maand woon ik 23 jaar op hetzelfde adres. Dan wordt het tijd om eens wat speurwerk te gaan doen naar nieuwe mogelijkheden. De komende avonden kun je me tegenkomen op Funda.

Globaal bekeken

Bij het Meertensinstituut wordt prachtig in kaart gebracht in welke gemeenten in Nederland iemands familienaam of voornaam meer of minder voorkomt.

Je kunt lezen dat de familienaam Akker in 2007, ten opzichte van 1947, zich bijna vermenigvuldigd heeft. De naam komt in 2007 405 keer voor. De gemeente Emmen heeft dan 76 mensen met deze achternaam. Daarmee wint Emmen.

Dit aantal is niet te vergelijken met de familienaam De Jong die bijna 84.000 keer in Nederland voorkomt.

Op basis van de kwartierstaat heb ik de gemeenten in kaart gebracht waar mijn kinderen en hun (voor)ouders geboren zijn.

De gemeente Ede spant de kroon. Uit deze gemeente komen 61 voorouders. Ver daarna volgen de gemeenten Leek, Kollumerland en Nieuwkruisland, Renswoude, Opsterland, Achtkarspelen, Veenendaal en Barneveld. Daar zagen 18 tot 10 voorouders het levenslicht.

In onecht geteeld

Op 15 mei 1722 zijn zij getrouwd: Grietje uit Kootwijk en Peter uit het Ederveen. Peter heeft 

een plaggehutje gebouwd en daarin vinden ze een plek om te wonen. Het is op woest land: de Heerenveensche Buurt in de omgeving van de Slaperdijk. Peter en Grietje hebben een paar schapen lopen op een stukje heide. Ook probeert Peter wat bij te verdienen door in de buurt voor anderen turf te steken.

Ruim een jaar na hun trouwen krijgen zij hun knechtje: zoon Jan wordt geboren. In de zachte, maar beetje druilige, winter van 1726 ziet hun eerste meidje het levenslicht: dochter Antonia.

Hun schamele geluk wordt wreed verstoord als Peter op een dag niet thuis komt. Peter is die dag in alle vroegte het moerassige gebied ingetrokken om turf te steken. Dagen gaan voorbij, maanden gaan voorbij en ook jaren later wordt Peter niet gevonden. Er wordt aangenomen dat Peter in het moeras verdronken is.

Grietje is een dappere vrouw en probeert, ondanks alle moeiten, de hongerige monden van Jantje en Naatje te voeden. Gelukkig kan ze af en toe rekenen op de hulp van een boer uit de omgeving.

En zo krijgt Grietje jaren later opnieuw kinderen. In 1733 wordt Barberdina geboren en in 1737 volgt Lijsbet. Ook deze kinderen worden door Grietje ten doop gebracht.

Dominee Samuël Barovius maakt in het doopboek van Renswoude een aantekening van de situatie:

gedoopt op 27 januari 1737:
Lijsbet, dogter van Grietjen Evertze, weduwe van Peter Janszen (F)
aan de Slaperdijk onder 't Heereveen.
NB. in onegt geteelt, zijnde haar derde.
F./Nb. daar is nog geen zeker bewijs, dat haar man dood is.

Dit verhaal zou hun verhaal kunnen zijn.

Stamboomfantasie

Belangrijke families in Vlaamse steden bezorgden zichzelf een roemrijk verleden. Hiermee kregen ze gezag en rechtvaardigden zij hun voorrechten.

Zo hoorde ik in Leuven over de negende-eeuwse ridder Bastijn. Zijn zeven dochters en hun riddermannen waren de zeven stamfamilies van de Leuvense patriciërs.
In werkelijkheid had ridder Bastijn één zoon. Deze werd bisschop.

Ook in Nederland kon de adelstand fel begeerd worden. En nog steeds blijkbaar. Er is sinds 1994 een Wet op de Adeldom van kracht.

Ik beken dat het ook mij wel lokt om over wat blauw bloed te beschikken. Dat ridders - mijn voorvaderen - de Veluwse bossen beheersten, terwijl  de jonkvrouwen - mijn voormoeders - gezellig bij het haardvuur de wacht hielden in hun Gelderse kastelen. Of kan ik maar beter, net als mijn vader, trots zijn op het feit dat mijn voorouders door hard te werken hun plekje in de boerenstand hebben gekregen?

Een familie Van De(e)len behoort tot de ridderschap van de Veluwe. Ik heb gelezen dat het hier gaat om "kleine Veluwsche adel uit Delen onder Ede" en dat twee nazaten van de stamvader Brand van Delen (geboren 1320) in 1814 zijn toegelaten tot de ridderschap van Gelderland. Dit geslacht is sinds 1956 uitgestorven. 
De adel beperkte zich dus tot boerenadel. Hun kastelen waren waarschijnlijk havezaten. Dit waren versterkte boerderijen met muren, een gracht en een woontoren.

Alle kansen zijn verkeken dus? Toch bijzonder dat ook mijn familie Van De(e)len al eeuwenlang rondwaart op dezelfde Veluwse zandgronden... Mijn stamboomfantasie gaat nog even door.

Toch oude bekenden

Ik heb al zo vaak bedacht dat mijn voorouders van moeder- en vaderskant elkaar toch gekend moeten hebben. Eerder schreef ik al dat families elkaar tijdens keuringen voor de nationale militie moeten zijn tegengekomen.

Vandaag zag ik dat Aalbert van Deelen, geboren 1838, mijn betovergrootvader van vaders kant een van de getuigen was bij de geboorteaangifte van mijn overgrootmoeder van moeders kant: Geertrui Roseboom.

Vervolgens was ik niet tevreden, want wat deed de goede man daar?

De oplossing heb ik gevonden door het boek een bladzijde om te slaan: hij kwam aangifte doen van de geboorte van zijn zoon Johannes. En Gijsbert Roseboom, mijn betovergrootvader van moeders kant was een van de getuigen bij deze geboorteaangifte.

Allemaal familie

Onlangs ben ik lid geworden van de Vereniging Veluwse Geslachten. Dit lidmaatschap geeft toegang tot heel wat digitaal doorzoekbare pdf-documenten met persoonsgegevens van familie, misschien familie en geen familie. Al heel wat uurtjes ben ik druk aan het zoeken geweest. En natuurlijk levert dat nieuwe gegevens op: hoera! Met dank aan de mensen achter deze vereniging voor al de tijd die ze hierin steken.

Soms leiden deze zoektochten ook tot wanhoop en meer verwarring. Waarom noemden ze in Bennekom alle jongens Evert of Hermen en hadden ze allemaal Van Eck, Van Maanen of Roseboom als achternaam? Toch een conclusie, niet wetenschappelijk onderzocht: tenminste 90% van de oorspronkelijk Bennekomse bevolking is familie van mij. Jawel, ik ben dat verre nichtje dat inmiddels verhuisd is naar het Westen van het land, waar de meisjes Peti, Pita of Ploni genoemd werden. Die namen kende ik dan weer niet. 

En dan de vader van Trui van Harskamp: Gerrit Gerritsen Straat(s)man. Hij is afkomstig uit Winterswijk. Ondanks de mooie site Genealogiedomein, met een schat aan genealogische informatie uit de Achterhoek, heb ik nergens de doopdatum van deze man kunnen achterhalen. 

Maar wat nu niet is, dat kan nog komen. Wat heb ik al gezocht naar gegevens van Johannis Moret, echtgenoot van Maria Willemina van den Brink. Deze week heb ik de ontbrekende gegevens toch kunnen achterhalen door bladzijde na bladzijde de burgerlijke stand gegevens van de Gemeente Renkum door te nemen.

Trui van Harskamp

Een leuke vondst: Op internet vond ik vandaag een verhaal over "Trui van Harskamp". Het gaat hier om een kleindochter van een voorouder. Zij is plaatselijk bekend geworden als eerste, onbevoegd, onderwijzeres in Harskamp. Haar naam werd zelfs genoemd in de Tweede Kamer door Jonkheer Mr. A.F. de Savornin Lohman. Zij diende als voorbeeld in de discussie over de vrijheid van onderwijs. Ook is er een streekroman uitgebracht over haar leven. 

Met het digitaal beschikbaar maken van oude Edese notariële archieven, heb ik weer heel wat informatie kunnen vergaren. Boedelbeschrijvingen bijvoorbeeld: daarin kun je precies lezen wat er rond 1900 op een boerderij aan huisraad, gereedschappen enz. te vinden is. Ook kun je nalezen wat een paard of een koe in die tijd opbracht.

Alle Bennekommers en Alle Friezen

Tijdens een bezoek aan het Gemeentearchief in Ede sprak ik een aantal heren van de Vereniging Oud Bennekom. Zij bleken veel te weten over de familie Van den Brink, de familie van mijn oma van moederskant. Sommigen hebben een aantal oudooms goed gekend. Vol enthousiasme gingen zij in het archief op zoek naar informatie over deze familie. 

Ook werd ik gebeld door een "stamgast" van het archief. Hij was tijdens zijn zoektocht in de notariële archieven aldaar gestuit op akten van de familie Evertsen. 

Ik heb een volledige akte van verkoop roerende goederen uit 1882 uitgewerkt en gepubliceerd. Regelmatig bezoek ik de website Alle Friezen in de hoop dat de Gemeente Kollumerland inmiddels is toegevoegd als deelnemende gemeente. Ik hoop op deze manier namelijk nog heel wat gegevens te kunnen vinden. 

Verder vind ik het eindeloos leuk om de lay-out van de site te wijzigen. 

Het zou leuk zijn als het ook klopt

In de afgelopen maanden is de genealogie van de families Visser en Arkema al aardig uitgezocht. Ook heb ik al heel wat gegevens verzameld over de bewoners van boerderij 't Klaphek. Het is een soort genealogie geworden met de boerderij als stamvader. 

Gisteren kreeg ik een mail van de Arkema-familie met een aantal prachtige foto's uit deze familie. Dit worden mooie illustraties van de Arkema-pagina. 

Met mijn stamboomonderzoek wil ik graag zo ver mogelijk terug in de geschiedenis. Het risico bestaat altijd dat je verkeerde conclusies trekt en zo een genealogie maakt die niet klopt. Bij de families Visser en Van de Pol ben ik op dit punt aangekomen. Ook bij de pagina van het Klaphek ben ik momenteel beland bij waarschijnlijkheden. Voorzichtigheid geboden dus. 

Archieven uitpluizen

Onlangs heb ik het Gemeentearchief van Barneveld bezocht. Daar heb ik veel bronnen nagelopen en heb ik weer een aantal ontbrekende gegevens kunnen aanvullen. Ik hoopte wat leuke informatie te kunnen halen uit huwelijkse bijlagen van het echtpaar Jan Evertsen en Aartje van Ee, maar dat viel tegen. 

Archieven bezoek ik alleen af en toe. Het internet staat dagelijks tot mijn beschikking. Omdat internetbronnen, van de families die ik tot nu toe onderzocht, op dit moment uitgeput lijken te zijn heb ik besloten om ook de stamboomgegevens van de families van mijn oma's en de oma's van mijn man te gaan onderzoeken. Het gaat om de families Visser, Arkema, Van de Pol en Van den Brink. 

Ik ben gestart met de familie Van den Brink. Willempje van den Brink is mijn oma waar ik naar genoemd ben. Via Genlias ben ik na een avondje zoeken al een heel eind gekomen. De resultaten zet ik direct op de homepage.

Al doende leert men

Sinds begin 2007 ben ik op speurtocht naar genealogische gegevens van mijn voorouders en de voorouders van mijn man. Ik ben niet uitgebreid op de hoogte van de beste onderzoeksmogelijkheden, maar al doende leert men. De interesse in stamboomonderzoek komt voort uit belangstelling in verhalen over vroeger. Mijn vader vertelde op verzoek van zijn kinderen vooral verhalen over de oorlog. Wij vonden het vreselijk spannend en wilden steeds meer en eenzelfde verhaal steeds opnieuw horen. Ook een buurman kon fantastische verhalen vertellen over het vroegere dorpsleven in Randwijk; de plaats waar ik ben geboren en ben opgegroeid.

Ik ben begonnen met het zoeken op internet.

De gegevens van de familie Akker heb ik grotendeels bij elkaar gesprokkeld op de genealogische sites van de noordelijke provincies. Vooral van de kant van de familie Akker krijg ik via mail en telefoon regelmatig reacties met beeldmateriaal, de nodige aanvullingen en correcties. Over het leven en werken in het veen is het een en ander gepubliceerd. De verhalen van mijn schoonvader hebben mij heel wat verder geholpen. Ook de Drentse veenmusea geven een goed beeld. Ons gezin heeft in een zomervakantie het Veenpark in Barger-Compascuum bezocht. Ook zijn we in 2e Exloërmond op zoek geweest naar het adres Zuiderdiep 38. Het Zuiderdiep is gedempt en het huis op nummer 38 staat er niet meer.

Ook de gegevens van de familie Waltje zijn vooral via de digitale snelweg verzameld. De site van Tresoar en nu ook AlleFriezen biedt ongelooflijk veel mogelijkheden. Van de familie Waltje is de stamboom al eerder uitgezocht. Deze stamboom is in een boek samengevat. Nu was het heel gemakkelijk geweest om deze gegevens over te nemen, maar ik heb besloten uit te gaan van de gegevens die ik heb gevonden via de Friese archieven. Daardoor kon ik direct de bronnen per akte noteren. Veel akten zijn direct digitaal verkrijgbaar. Op de site van Tresoar vond ik een verwijzing naar een veroordeling voor het stelen van een schaap door een voorouder. Een kopie van het complete dossier kostte wel wat, maar het leverde interessante informatie op. Het ontcijferen van het handschrift was een hele klus, waar we ons met het hele gezin op hebben gestort.

Van de familie Van Deelen is al een uitgebreide stamboom op internet te vinden. Deze gegevens heb ik als basis genomen bij het verzamelen van de gegevens. De bezoeken aan het Gelders Archief, Archief Eemland en Gemeentearchief Ede gebruik ik ook om de bekende gegevens uit te breiden en aktes te verzamelen. Omdat ik op de homepage ook wat informatie wil geven over het leven en wonen van de families zijn de bronnen nog lang niet uitgeput.

Het gebrek aan informatie via genealogische internetsites over de familie Evertsen was de reden van mijn eerste bezoek aan een archief: het Gelders Archief in Arnhem. Daar maakte ik voor het eerst kennis met microfiches en heb een middag gezocht naar de overlijdensdatum van Jan Evertsen, geboren 1768. Aan het eind van de middag kwam ik tot de conclusie dat deze gebeurtenis nooit had plaatsgevonden. Inmiddels heb ik een aantal keren het Gemeentearchief Ede bezocht. Daar kwamen de nodige gegevens boven water, vooral dankzij de buitengewoon enthousiaste en behulpzame medewerkers van dit archief. Omdat de familie Evertsen een aantal jaren in de Gemeente Amersfoort heeft gewoond, hoopte ik bij Archief Eemland informatie over hun verblijf te vinden. Helaas leverde dit bezoek geen nieuwe gegevens op. Mijn moeder is ook een gedreven mede-onderzoekster en komt regelmatig met nieuwe informatie.

Nu staat een bezoek aan het archief van de Gemeente Barneveld bovenaan de lijst. Daar hoop ik over de families Van Deelen en Evertsen nieuwe gegevens te vinden.