Vandaag liep ik in Amsterdam een podwalk over Joods Amsterdam. Het was een wandeling door de wijken rond het Waterlooplein, een gebied vol met herrinneringen aan de Tweede Wereldoorlog.
Wat een vreselijke tijd was dat. Gelukkig kwamen onze bevrijders en stonden ook Nederlanders op tegen onrecht.
Dezer dagen was de online te doorzoeken lijst met NSDAP-leden in het nieuws. Bij het bezoek aan de website van het Amerikaans Nationaal Archief vond ik ook een namenlijst van Nederlanders die geallieerden hebben geholpen en daarvoor in de vorm van een Grade V-certificate zijn bedankt door opperbevelhebber, later president Eisenhower. Twee ooms van mijn moeder hebben zo'n certificaat ontvangen.
Over Jan-Willem Evertsen, wonend aan de Maanderdijk 16 in Ede, lees ik dat hij als lid van de Binnenlandse Strijdkrachten op 21 oktober 1944 deelgenomen heeft aan een groepstransport van parachutisten van de schaapskooi aan de Zecksteeg 12 in Ede naar Nol in 't Bos in Renkum. Twee keer heeft hij heen en terug gereden.
In het dossier van Jan-Willem van den Berg lees ik in meerdere documenten dat hij toen woonde aan de Quadenoord 4 in Bennekom. Het was 23 september 1944 toen Jan-Willem hulpgeroep hoorde van 2 parachutisten van het 156 Parachutisten bataljon. Hij zorgde 5 dagen voor deze paratroopers: captain C.T. (Tom) Wainwright en lieutenant R. (Ronnie) Adams. Hij hield ze verborgen in het bos. Na 5 dagen werden ze in een kruiwagen, na een bostocht van een kilometer, overgedragen aan mevrouw Nijhoff, Berkenlaan 16 in Ede, die zich met zoon en dochter over de 2 ontfermde. Bij de overdracht was ook wat beddengoed, kleding en scheerspullen meegegeven.
Later kreeg Jan-Willem hiervoor nog een voedselpakket en stof om een jas te maken én het certificaat.
Dit zijn twee verhalen van mensen die in actie kwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een tijd vervuld van onrecht.
Als we niets doen, wie dan? Een vraag die eigenlijk altijd wel actueel is. Opstaan tegen onrecht. Maar onrecht en onrecht staan regelmatig lijnrecht tegenover elkaar...
Binnenkort vieren we het geluk dat we al 81 jaar in een vrij land leven en "nog vele jaren" wensen we elkaar dat toe.
Ook captain Wainwright en lieutenant Adams vertelden over hun ervaringen tijdens Market Garden:
• https://paradata.org.uk/content/4642469-major-tom-wainwright
• https://www.pegasusarchive.org/arnhem/tom_wainwright.htm
• https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/80013376